ข้าหลวงสมเด็จพระพันปีหลวง

ดิฉันมีเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยเกี่ยวกับข้าหลวงบางท่าน ในสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระพันปีหลวง มาเล่าให้ฟัง



คนแรกที่จะเล่า ชื่อคุณสาย เกิดเมื่อพ.ศ. 2416



บิดาของคุณสายเป็นแพทย์แผนโบราณ มารดาเป็นช่างทำทองคำเปลว มีบ้านอยู่ที่ถนนตีทอง

ไม่ทราบชื่อและสกุล ทั้งสองท่าน



คุณสายเป็นลูกสาวที่โชคดีมาก พ่อแม่ค่อนข้างทันสมัย จึงยอมให้ได้เล่าเรียนเขียนอ่าน ผิดกับผู้หญิงทั่วไปในสมัยนั้นที่อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้

เพราะพ่อแม่กลัวว่าจะไปเล่นเพลงยาวเกี้ยวพาราศีกับผู้ชายพายเรือ



นอกจากนี้คุณสายก็ยังหัดอ่านเขียนภาษาจีนจนชำนาญ เพราะคิดว่าต่อไปเธอจะต้องมีอาชีพค้าขายต่อจากพ่อแม่

รู้ภาษาจีน ทำบัญชีได้ก็จะเป็นประโยชน์



ส่วนความรู้ด้านอื่นๆเช่นจัดดอกไม้ธูปเทียน มารดาก็อบรมสั่งสอนให้อย่างดีเช่นกัน



พอโตเป็นสาว คุณสายก็ดำเนินอาชีพทำทองคำเปลวต่อจากมารดา ด้วยความขยันหมั่นเพียรเป็นกำลังให้ครอบครัว
19 พ.ย. 2548 08:15
9 ความเห็น
5542 อ่าน


ความคิดเห็นที่ 1 โดย เทาชมพู

แต่ชีวิตของคุณสายก็เริ่มหักเหไปอีกทางหนึ่ง อย่างไม่ได้เตรียมมาก่อน

เพราะว่าวันหนึ่งพระยาอิศรพันธุ์โสภณ (ม.ร.ว. หนู อิศรางกูร) ซึ่งครอบครัวนี้นับถือเป็นญาติผู้ใหญ่ มาเห็นเข้า

ท่านเป็นพระอาจารย์ถวายการหนังสือและความรู้แก่พระเจ้าลูกยาเธอในรัชกาลที่ 5

ก็แนะนำว่าให้พ่อแม่ส่งคุณสายเข้าไปฝึกฝนขนบธรรมเนียมเรียนรู้วิชาต่างๆในวังหลวง ดีกว่า

จะได้มีคุณค่าประดับตัว ดีกว่าฝึกอาชีพอยู่กับบ้าน

พ่อแม่ก็เห็นด้วย พระยาอิศรพันธุ์จึงนำคุณสายขึ้นถวายตัวต่อสมเด็จพระบรมราชินีนาถ เป็นนางข้าหลวง



ดิฉันไม่ทราบว่าคุณสายเข้าวังเมื่ออายุเท่าไร แต่คิดว่าคงเป็นสาวแล้ว ไม่ใช่เด็กอย่างแม่พลอยเมื่อเข้าวัง
19 พ.ย. 2548 08:17


ความคิดเห็นที่ 2 โดย เทาชมพู

สมเด็จพระพันปีหลวงทรงเห็นว่าคุณสายมีความรู้เรื่องภาษา อ่านออกเขียนได้

ก็พอพระทั ทรงฝึกฝนให้รู้พิธีการและระเบียบแบบแผนทางฝ่ายใน



คุณสายเป็นคนมีฝีมือทางประดิษฐ์ของต่างๆ เช่นใบตองทำบายศรี จัดดอกไม้ธูปเทียน ทำได้เรียบร้อยสวยงาม

เมื่อมีงานทำบุญ หรือทำพิธีอะไรในราชสำนัก คุณสายก็ต้องไปร่วมทำด้วย

เป็นที่โปรดปรานของสมเด็จพระพันปี

เวลาทอดพระเนตรเห็นฝีมือการจัดดอกไม้ ก็ทรงจำได้ว่าเป็น "ฝีมือแม่สาย"
21 พ.ย. 2548 11:24


ความคิดเห็นที่ 3 โดย เทาชมพู

สิ่งที่ทำให้คุณสายขึ้นชื่อใน"ที่บน" คือฝีมือทำของหวาน คุณสายเป็นคนทำกับข้าวเก่ง และคล่องแคล่ว

ถ้าเห็นพวกห้องเครื่องงุ่มง่ามอยู่หน้าเตาไฟ คุณสายจะเข้าไปช่วยทันที

ของเสวยที่คุณสายทำถวายและเป็นที่โปรดปราน

คือ "กล้วยเชื่อม"



คุณสายมีฝีมือในการฝานกล้วยหักมุก ลงกระทะทองแล้วเชื่อม

นำขึ้นถวาย จนสมเด็จพระพันปีฯ ออกพระโอษฐ์ว่า

"กล้วยเชื่อมของสาย วันหลังจะต้องส่งเข้าประกวดในงานเสียที"



ทุกครั้งที่สมเด็จฯ เสด็จวังบางปะอิน เมื่อคุณท้าวและเฒ่าแก่จัดขบวนนางในตามเสด็จ

จะต้องมีคุณสายร่วมขบวนด้วยเสมอ

เพราะสมเด็จฯรับสั่งว่า

" ฉันจะให้ไปเชื่อมกล้วยให้กิน"
21 พ.ย. 2548 11:29


ความคิดเห็นที่ 4 โดย เทาชมพู

คุณสายได้อยู่ใต้พระบารมีสมเด็จพระพันปีหลวงมาด้วยความร่มเย็นเป็นสุข

จนกระทั่งพระยาอิศรพันธุ์ผู้นำท่านเข้าไปถวายตัวเป็นนางข้าหลวง ได้เป็นผู้นำท่านออกจากพระบรมมหาราชวัง

คราวนี้ เป็นเพราะท่านสู่ขอคุณสาย ให้กับพระนวกรณ์บรรณกิจ ซึ่งเป็นสมาชิกในราชสกุล อิศรางกูร

คุณสายจึงกลายเป็น สาย อิศรางกูร ณ อยุธยา



คุณสายกราบถวายบังคมลาออกจากพระบรมมหาราชวัง มาตั้งครอบครัว

อยู่กับลูกๆหลานๆด้วยความสุขสงบ

จนถึงแก่กรรมเมื่ออายุ 87 ปี
22 พ.ย. 2548 10:39


ความคิดเห็นที่ 5 โดย ติบอ

เข้ามาอ่านเหมือนทุกครั้ง

แต่ไม่กล้าออกไปเงียบๆครับอาจารย์
23 พ.ย. 2548 10:25


ความคิดเห็นที่ 6 โดย ศศิศ

เข้ามาอ่านด้วยเช่นกันครับผม อ่านมาหลายวันละครับ



มารออาจารย์ว่าจะมีข้าหลวงคนอื่น ๆ มาเล่าสู่กันฟังอีกหรือเปล่าครับผม
23 พ.ย. 2548 19:19


ความคิดเห็นที่ 7 โดย เทาชมพู

คนที่สอง ชื่อคุณเลื่อม สิงหลกะ



คุณเลื่อมเข้าวังหลวงตั้งแต่อายุ 10 ขวบ (เหมือนแม่พลอย) เป็นข้าหลวงรุ่นเล็กในสมเด็จพระพันปีหลวง

คุณสมบัติพิเศษของคุณเลื่อมตามที่สมเด็จพระพันปีฯ ทรงสังเกตเห็น คือชอบดนตรี

ดังนั้นเมื่อคุณเลื่อมได้รับการฝึกฝนเรื่องขนบธรรมเนียมประเพณีของชาววัง และวิชาที่กุลสตรีสมัยนั้นต้องเรียนรู้กันแล้ว

เธอก็ได้เรียนวิชาเครื่องสายและมโหรีอีกด้วย



เมื่อสมเด็จพระพันปีหลวงทรงเห็นว่าคุณเลื่อมเก่งทางด้านเล่นดนตรี ก็พระราชทานนางข้าหลวงต่อไปยังสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา พระราชโอรส

คุณเลื่อมจึงได้ไปเป็นพนักงานมโหรีประจำวังขงทูลกระหม่อม

ทำให้เธอได้ฝึกฝนดนตรีจนชำนาญยิ่งขึ้น ไม่ว่า จะเข้ ซอ หรือขิม
24 พ.ย. 2548 08:12


ความคิดเห็นที่ 8 โดย เทาชมพู

ฝีมือจะเข้ของคุณเลื่อมก็เป็นที่รู้จักกันแพร่หลาย เมื่อมีมโหรีในวัง เธอก็จะได้แสดงฝีมืออยู่เสมอ

นอกจากนี้ คุณเลื่อมเป็นคนมีเสน่ห์ในการเข้าเจ้านาย ไม่ว่าจะเข้าเฝ้าเสด็จพระองค์ไหนก็เป็นที่พอพระทัย ในความอ่อนหวานนอบน้อม



สมเด็จพระพันปีหลวงเองก็ทรงเสียดายนางข้าหลวงผู้นี้อยู่ไม่น้อย

เพราะฉะนั้นหลังจากทรงเห็นว่า เธอไปใช้ชีวิตในวงมโหรีนอกวังหลวงนานพอแล้ว ก็ทรงเรียกตัวกลับมารับใช้ในวังพญาไท

จวบจนเสด็จสวรรคต



เมื่อสิ้นเจ้านาย คุณเลื่อมก็กลับไปอยู่บ้าน และต่อมาก็เข้าพิธีสมรสกับพระยาราชมนตรี( ไม่ทราบชื่อและนามสกุล)

จนกระทั่งถึงแก่กรรมเมื่ออายุ 74 ปี
24 พ.ย. 2548 08:17


ความคิดเห็นที่ 9 โดย เทาชมพู

คนที่สาม เป็นข้าหลวงเรือนนอก ชื่อนางพิทักษ์ธัญญกรณ์

ชื่อเดิมคือ ชั้น นามสกุลคงพันธุ์

ตอนสาวๆคุณชั้นเป็นสาวชาววัง แต่ต่อมาก็สมรสแล้วย้ายตามสามี

ซึ่งไปรับราชการที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา



เธอมีฝีมือเป็นเอกในเรื่องการครัว คนในกรุงเก่ารู้จักกันดีตั้งแต่เจ้าเมืองลงมาถึงชาวบ้าน

เห็นได้จาก เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จไปบวงสรวงสมเด็จพระมหาบูรพกษัตราธิราช

มีข้าราชบริพารตามเสด็จมากมาย

ต้องตั้งโรงครัวขนาดใหญ่ จัดหาแม่ครัวมาเป็นจำนวนมาก เพื่อเลี้ยงอาหารชาววัง

ทางการก็ต้องขอตัวคุณชั้นมาเป็นผู้อำนวยการโรงครัว และมีหน้าที่ทำเครื่องเสวยถวายโดยตรง



ต่อมา เมื่อสมเด็จพระพันปีหลวงเสด็จแปรพระราชฐานไปประทับที่เกาะลอย ในรัชกาลที่ 6

คุณชั้นก็ได้รับหน้าที่เดิมอีกครั้ง ประกอบพระกระยาหารถวายสมเด็จ

ด้วยฝีมือตัวเอง



คุณชั้นมีอายุยืนยาวมาจนถึงสงครามโลกครั้งที่สอง ถึงแก่กรรมเมื่ออายุได้ 74 ปี
28 พ.ย. 2548 14:57

แสดงความคิดเห็น

กรุณา Login ก่อนแสดงความคิดเห็น